PORTAL SPOŁECZNOŚCIOWY
MIESIĘCZNIK "KATECHETA"

Działalność gospodarcza i sprawiedliwość społeczna

 

 
1. Kryzys, który dotknął światową gospodarkę powodując cierpienia ludzi, tracących pracę i źródło utrzymania pokazał, że działalność gospodarcza nie jest i nie może być obojętna moralnie. Nauczanie Kościoła pozytywnie ocenia rozwój działalności gospodarczej, której celem jest zaspokajanie potrzeb ludzkich. Stwierdza jednak, że „życie gospodarcze nie powinno zmierzać jedynie do pomnażania dóbr wyprodukowanych i zwiększania zysku czy wpływów; przede wszystkim powinno służyć osobom, całemu człowiekowi i całej wspólnocie ludzkiej. Działalność gospodarcza (…) powinna być podejmowana w granicach porządku moralnego, zgodnie ze sprawiedliwością społeczną, by odpowiedzieć na zamysł Boży względem człowieka” (KKK 2426).

2. Podmiotem działalności gospodarczej jest człowiek, który jako obraz i podobieństwo Boga, przez pracę przedłuża dzieło stworzenia, rozwija dane mu talenty, uświęca się, a znosząc jej trudy współpracuje z dziełem odkupienia. Stąd dla chrześcijanina praca jest obowiązkiem. Ma ona na celu nie tylko zysk, zarobek czy robienie kariery, ale przede wszystkim kształtowanie człowieczeństwa, służbę innym i dalszy rozwój wspólnoty ludzkiej (por. KKK 2427). Dlatego dostęp do pracy i zawodu „powinien być otwarty, bez niesprawiedliwej dyskryminacji, dla wszystkich, mężczyzn i kobiet, zdrowych i niepełnosprawnych, tubylców i imigrantów” (KKK 2433). Każdy człowiek powinien mieć też prawo do inicjatywy gospodarczej; należy jednak „czuwać nad tym, by dostosowywać się do zarządzeń wydawanych przez prawowitą władzę ze względu na dobro wspólne” (KKK 2429).

3. Podstawowym obowiązkiem państwa w dziedzinie gospodarczej jest zapewnienie bezpieczeństwa społecznego poprzez zagwarantowanie wolności i własności indywidualnej; stworzenie odpowiedniego prawodawstwa i zapewnienie stabilności pieniądza (por. KKK 2431). Państwo ponadto powinno popierać działalność przedsiębiorstw, tworzących nowe miejsca pracy i udzielać pomocy w sytuacjach kryzysowych; winno także chronić prawa i godność pracownika, na przykład prawo do sprawiedliwego wynagrodzenia, wypoczynku, odpowiednich zasiłków dla niezatrudnionych pracowników i ich rodzin, prawo do emerytury i renty.
Przedsiębiorstwo z kolei musi cechować umiejętność służenia wspólnemu dobru społeczeństwa poprzez wytwarzanie dóbr i oferowanie usług. Ważne jest, aby słuszne poszukiwanie zysków harmonijnie łączyło się z nieodzowną ochroną godności ludzi (por. KKK 2432). Ważnym obowiązkiem pracodawcy jest także płacenie składek, związanych z ubezpieczeniem społecznym w wysokości ustalonej przez prawowitą władzę.
Wynagrodzenie jest uważane w katolickiej nauce społecznej za „uzasadniony owoc pracy” (KKK 2434). Odmawianie go lub zatrzymywanie przez pracodawcę zawsze było i jest uznawane za poważną niesprawiedliwość i ciężki grzech. „Należy tak wynagradzać pracę, aby dawała człowiekowi środki na zapewnienie sobie i rodzinie godnego stanu materialnego, społecznego, kulturalnego i duchowego stosownie do wykonywanych przez każdego zajęć, wydajności pracy, a także zależnie od warunków zakładu pracy i z uwzględnieniem dobra wspólnego” (KDK 67).
Konflikty powinno się „ograniczać w drodze negocjacji, które szanują prawa i obowiązki każdego uczestnika życia społecznego: odpowiedzialnych za przedsiębiorstwa, przedstawicieli pracowników, na przykład organizacji związkowych, i - ewentualnie - władz publicznych” (KKK 2430). Pracownikom wolno podjąć strajk, jeżeli jest środkiem nieuniknionym; staje się on nie do przyjęcia, gdy towarzyszy mu przemoc lub gdy jego cele nie są bezpośrednio związane z warunkami pracy lub pozostają w sprzeczności z dobrem wspólnym (por. KKK 2435).
Kościół z wielką troską spogląda na problem bezrobocia, podkreślając, że jest ono „prawie zawsze dla tego, kto pada jego ofiarą, zamachem na jego godność i zagrożeniem jego równowagi życiowej” (KKK 2436).

4. Zapamiętajmy: Działalność gospodarcza powinna być prowadzona „zgodnie z jej metodami i prawami, w granicach porządku moralnego, służyć całemu człowiekowi i całej wspólnocie ludzkiej, z poszanowaniem sprawiedliwości społecznej. Człowiek winien być jej twórcą, centrum i celem” (KomKKK 511).

s. Jolanta Żbikowska 
© 2008 Diecezja Płocka